Dijital İletişim Bağlamında Sosyal Medyada Algı Yönetimi: Sahte Hesaplar, Trollük ve Manipülasyon Üzerine Bir Değerlendirme

Günümüz dünyası dijital çağ olarak adlandırılmaktadır. Dijital iletişim, iletişim süreçlerinin
dijital teknolojiler aracılığıyla yapılmasını sağlamasıyla insanlığın iletişim kurması, bilgi
edinmesi, eğlenebilmesi amaçlarıyla yeni ortamlar yaratmıştır. Bu ortamların biri ise sosyal
ağların bir araya gelmesiyle oluşan sosyal medyadır.
Sosyal medya 21.yy. insanın hayatında etkin yer alan bir alandır. Multimedya ve hiper
metinsellik özelliklerini taşıyan medya ağlarında insanlar sürekli bilgi bombardımanına
tutulmakta ve algılarına çok yönlü olarak ulaşılmaktadır. Böyle bir ortamda ise insanlar
kendilerine sunulan medya gerçekliğine maruz kalarak algılara açık bir konuma
gelmektedirler. Algı yönetimin amacı ‘’bireyleri ikna ederek kendi rızaları ile harekete geçme
esasına.’’ (Çamur, 2020) dayanmasıyla insanlar üzerinde çeşitli etkiler yaratmak zorundadır.
Sosyal medya dezenformasyonun yaygın olduğu bir arena olması algı yöneticileri için bu
konuda büyük bir fırsattır. Çünkü ‘’Sosyal medya herkese açık olması ve her kullanıcının
içerik üretmesine izin veren bir yapıda olmasıyla manipülasyonu artırmaktadır.’’
(Elitaş,2018). Yani, ‘’Medya, gerçeğin beli boyutlarını vurgulayıp belli boyutlarını örtbas
ederek ya da kendi istediği şekilde değiştirerek yansıtabilmekte, manipülasyon
yapabilmektedir’’ (Utma, 2018). Algı yönetimi ve manipülasyonla gerçekler dönüştürülerek
insanların algılarının yönlendirilmesini sağlamaktadırlar. Bunu yaparken de bilginin nesnel
gerçeklikle değil, bilginin özgün gerçekliği üzerine eklenen yorumlar ve kurgularla bilgiyi
aktararak insanları etkilemeye çalışmaktadırlar.
Sosyal medya milyonlarca insanın kayıtlı olduğu bir alan olarak düşüncelerin ve bilgilerin
yayılmasının daha kolay olduğu ortamlardır. Yayılan düşünce ve bilgilerle algının
oluşabilmesi için kişilerin düşüncelere ve bilgilere sürekli maruz kalması gerekmektedir. Yani,
‘’Oluşturulan algının sürdürülebilir olması için hedef konumundaki kitlelerin tutum ve
davranışlarını istenen doğrultuda etkilemenin yolu, kamuoyunun hassasiyetini sürekli olarak
canlı tutabilmekten geçmektedir “(Işık, 2014: 93). Bunun için kullanıcıları etkileme
potansiyeli yüksek olan sahte hesaplar ve troller kullanılmaktadır. ‘’Sahte hesap; insanların
sosyal ağlarda kendi kimliklerinden farklı uydurma isim ve bilgilerle oluşturdukları
hesaplardır.’’ (Uzun, 2016). Bu sahte hesaplar belli düşüncelerin yayılmasında sistematik
olarak çalışarak gerçekleri çarpıtarak kullanıcıların dikkatini çekmektedirler. Bu şekilde bir
konuya yönelik algı oluşturmada ve toplumsal yönlendirmede etkin olarak
kullanılmaktadırlar. Trollük de algı yaratılmasında kullanılan bir taktiktir. ‘’Troller internet
ortamında içerik üretir, içerikleri dolaşıma sokar ve sonraki süreçte bilinçli olarak muhalif ve
saldırgan düşünce yapısında olurlar diyebiliriz’’ (Hardaker, 2013). Trollerin bu yaklaşımları
ve algının leyhe dönüşmesi için photohsop, parody hesaplar kullanması insanların duygularını
tetiklemesine yol açarak istendik algının oluşmasını sağlamada etkili olmaktadır. Sahte
hesaplar ve trollerin dışında da hesapların ele geçirilmesi, gerçek olmayan hikayelerin
aktarılması da insanların manipüle edilmesine yol açarak algılarının değişmesinde etkili
olmaktadır.
Sonuç olarak, dijital çağda bireylerin gerçeğe ulaşmasında sıkıntılar yaşanmakta, insanlar
medyanın sembolik gerçekliğine maruz kalarak algı yöneticilerinin istedikleri algılarla
çevrelenmektedirler. Manipülasyon, sahte hesaplar ve troller ile algıların değiştirilmeye
çalışıldığı bu dönemde medya okuryazarlığı ve platformların denetlenmesi gerekmektedir.

Kaynakça:

• Çamur, Ö. (2020). Kamu Yönetimi ve Kurumsal Algı Yönetimi . Ankara Hacı Bayram
Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , 22 (3) , 851-890 . Retrieved
from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahbvuibfd/issue/58605/728566
• Elitaş, T. (2022). DİJİTAL MANİPÜLASYON ‘DEEPFAKE’ TEKNOLOJİSİ VE
OLMAYANIN İNANDIRICILIĞI . Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Dergisi , 19 (49) , 113-128 . Retrieved from
https://dergipark.org.tr/en/pub/hmkusbed/issue/70758/1072624
• Hardaker, C. (2013). Uh…. not to be nitpicky, but… the past tense of drag is dragged,
not drug. Journal of Language Aggression and Conflict, 1(1), 58-86
• Işık, Y. (2014). Algıyı Yönetmek, İstanbul: Sis Yayıncılık
• Utma, S. (2018). Dijital Çağda Medyanın Psikolojik Gücü: Algı Yönetimi
Perspektifinden Kuramsal Bir Değerlendirme . Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Dergisi , Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 2903-2913 . Retrieved from
https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunisosbil/issue/42067/510493
• Uzun, H. (2016). Sosyal Medyanın Bilgi Kalitesine Etkisi: Sahte Hesaplar . Akademia
Sosyal Bilimler Dergisi , (2) , 1-31 . Retrieved from
https://dergipark.org.tr/tr/pub/asj/issue/40220/478951