Medyada Dezenformasyon ve Hak İhlalleri

Yaşadığımız doğal afetin vermiş olduğu üzücü durumla birlikte birbirimize yardımcı ve destek olmaya çalıştığımız sosyal medya platformlarında çok fazla bilgiyle karşılaşıyoruz. Sosyal medya platformlarında yayılan bu bilgilerin doğruluğu tartışılır bir durum. Fakat herkesin kaçırdığı mühim de bir konu. Yayılan bilgiler doğrultusunda yapılan hatalar hem yurttaş gazeteciliği hem de gazetecilik kurallarının ihlaline neden oluyor. Bir gazeteci olarak da bundan bahsetmek isterim.

Yayılan her bilginin teyit olmaması ve hızla yayılan bu platformlarda insanların bilinçsizliği hedef alınıyor. Bir veri paylaşırken kaynağı nereden olduğu sorusu sorulmadan bir kişiden 10 kişiye ve daha yüzlerce kişiye ulaşma durumu söz konusu. Bu hızın olduğu durumlardan birisi ise işte 06.02.2023 tarihli, merkez üssü Kahramanmaraş olan ve on ilimizi sarsan deprem sonrası gerçekleşti. Deprem sonrası kurtarılmayı bekleyen depremzedeler için birçok sosyal medya üzerinden paylaşımlar yapıldı. Peki bu paylaşımlar yapılırken hangi kurallar ihlal edildi?

İlk olarak bir haberin teyit edilmemesinden bahsedelim. Elimize gelen her verinin doğruluğunun kontrol edilmemesi söz konusu. Sosyal medya platformlarında paylaşılan, depremzedeler için toplanılan yardımların nereye ulaşacağının kaynağı teyit edilmezken WhatsApp gruplarında çok kez iletilmiş ibaresi ile, Instagram ve Twitter üzerinden de bu bilgilerin dağıtımı en büyük bilgi kirliliğini oluşturur. Acele ile bu bilgilerin doğruluğu tespit edilmeden paylaşılması durumu yurttaş gazeteciliğindeki yapılan en büyük hatayı gözler önüne seriyor. Bir diğer ihlal ise hak odaklı habercilik yapılırken kullanıldığını aktarmak isterim. Yapılan haberlerde 18 yaşın altında olan çocukların yüzlerinin açık olarak gösterimi doğru değildir. Bu çocuk odaklı habercilik ihlalidir. Çocukların yüzlerinin kullanılması ile birlikte çocukların bir obje olarak lanse edilmesi bir duygunun yoğunluğunu daha derinlerde hissettirmek için kullanılması doğru olmayan bir harekettir. Çocukların başarılarının da dillendirilmesi veya duygularının da belirtilmesi gerekir. Öneminin unutulmaması gereken kurallardan birisidir.

Gazeteci adayı olarak tüm gazetecilere ve gazetecilik öğrencilerine hitaben yazdığım bu yazıda daha dikkatli davranmamız gerektiğini, kuralların neticesinde haberlerimizin yaygınlığının daha sağlıklı olacağını belirtmek isterim.