Siyasal Reklam ve İşlevleri

Siyasal reklamın tanımını daha sağlıklı yapabilmek için öncelikle reklamın tanımını yapmak daha doğru olacaktır. Reklam; “İnsanları gönüllü olarak belli bir davranışta bulunmaya ikna etmek, belirli bir düşünceye yöneltmek, dikkatlerini bir ürüne bir hizmete fikir ya da kuruluşa çekmeye çalışmak, onunla ilgili bilgi vermek, ona ilişkin görüş ve tutumlarını değiştirmelerini veya belirli bir görüşü benimsemelerini sağlamak amacıyla oluşturulan iletişim araçlarında yer ve zaman satın almak yoluyla sergilenen ve bir ücret karşılığında oluşturduğu belli olan duyurudur”. (Elden, 2015, s.137)

Reklamın bu tanımına bakılarak siyasal reklam, seçmenleri belli bir davranışa yöneltmek amacıyla dikkatlerini siyasal parti ve adaya çekmeye çalışan, bunlar hakkında bilgi vererek seçmenlerin fikir ve tutumlarını etkilemeye çalışan, belli bir ücret karşılığında yapılan iletişim çalışması olarak tanımlanabilir.

Seçim öncesi bir süreçte olduğumuzdan dolayı eskiye gitmek yerine güncel örnekler verip siyasal reklamın işlevlerine geçmek daha iyi olacaktır. Ak Parti geçmiş yıllarda olduğu gibi bu yılda bütçesinin önemli bir kısmını seçim reklamlarına ayırarak detaylı ve çok çeşitli bir reklam kampanyası yürütmüştür. Hizmet ettiği şehirlerle ilgili iki veya üç dakikalık videolar yaparak unutulanı hatırlatmak ya da yapılanın fark edilmesi adına bir reklam çalışması yürütmüştür. Bununla eş zamanlı olarak “Doğru Zaman”, “Doğrusu Ak Parti” temelli videolarla Türk halkı için önem arz eden Ayasofya Camii, İnsansız hava araçları, milli ve yerli araç üretimi, yapılan şehir hastaneleri, ulaşımı kolaylaştıran köprüler ve havaalanlarıyla çalışmalarını göstermiştir. Dini değerlere vurgular yaparak, evlat sevgisine değinerek, babadan oğula geçen kültürel mirasa kıymet verdiğinin altını çizerek aslında tüm Türk örf, adet ve geleneklerini içinde barındıran bir dizi reklam çalışması yapmıştır. Bunun yanı sıra reklamlarında karşıt görüşte olanların varlığını kabul etmiş yapılan eleştirilere reklamlarında yer vererek bir nevi hatanın farkındayız mesajını hedef kitlesine vermeyi amaçlamıştır.

Bu doğrultuda siyasal reklamın işlevlerine inceleyelim;

• Bilgilendirme işlevi: Siyasal reklamın bilgilendirme gücü hem kaynağından hem içeriğinden kaynaklanır. Zira siyasal reklamlar partiler kaynaklı oluşturulduğu için denetlenme olasılığı çok yüksektir. Yukarıda değindiğimiz reklam çalışmasında da en bariz özellik bilgilendirmedir.
• İkna etme işlevi: Siyasal partinin ya da adayın neden tercih edilmesi gerektiği hususunda seçmenleri ikna etmeye ve oluşmuş yanlış kanıları ve algılamaları düzeltmeye yönelik mesajların kullanılmasıdır. Yine aynı örnekte yıllardır süre gelen hizmetlerini kullanarak gizli bir ikna yöntemi kullanmıştır söz konusu parti. Bununla beraber karşıt görüşlere yer vererek üzerlerindeki yanlış algıları da kırma yoluna gitmiştir.
• Hatırlatma işlevi: Siyasal reklam mesajlarının birçok kanalda tekrarlanarak yayınlanma olanağı mesajın akılda kalıcılığını sağlar. Bu günümüzde seçim araçlarıyla yapılmakla beraber yaşanılan deprem sonrası ve gelişen teknoloji ile hatırlatma işlevi sosyal medya üzerinde yinelenen reklamlarla yapılmaktadır. Örnek olarak verdiğim söz konusu parti de aynı şekilde sosyal medyaya yönelmiş ve reklamlarını kitle iletişim araçları üzerine yoğunlaştırarak bir hatırlatma yolu izlemiştir.
• Destekleme işlevi: Adayları, propagandacıları ve örgütü cesaretlendirmeye ve seçmenlerin o siyasal partiyi tercih etmelerinin doğru bir davranış olacağını anlatmaya yönelik reklamlar destekleme işlevini görürler. Bu da birçok partinin yaptığı gibi seçmenleri kullanarak hatta kimi zaman o ülkenin popüler olarak bilinen insanlarıyla reklam anlaşmaları yaparak insanların sevgi ve hayranlık duygularına dokunup bir destek alınma ve tercih edilme durumu oluşturulmuştur.
• Değer katma işlevi: Siyasal partiye, örgüte, adaylara değer katmaya, saygınlık kazandırmaya yönelik mesajları ifade eder. Yine örnekteki partinin reklam çalışmasına mercek tutacak olursak kültürel ve ahlaki olarak saygı duymamız beklenen ve saygı duymaya alıştığımız büyüklerimize yer veriliyor olması, dini değerlere saygı duyulması ve özen gösterilmesi yine söz konusu parti yahut adaya değer katmayı ve saygı beslemeyi sağlamaktadır.

Siyasal reklamlar sürekli nabzı yoklamak ve partinin yerini sağlamlaştırmakla beraber seçim döneminde ayrıca işlevlere sahiptirler:

• Adayın kamuoyunda isim yapması ve tanınması
• Adaya karşı seçmende ilgi uyandırmak
• Adayın özelliklerinin ve yeteneklerinin sergilenmesi
• Halkın motive olması adına psikolojik baskı yapılması
• Seçmenlerin siyasi katılıma teşvik edilmesi
• Kamuoyunda tartışılması istenen konuların ve sorulması istenen temel soruların televizyon aracılığıyla gündeme getirilmesinin sağlanması.