İletişim Davranışlarının Kaynakları

İletişim nedir? Birçok kişi iletişim kavramının tam olarak bir cevabını veremez. Biliyoruz ki iletişim sözcüğü çok geniş anlamlar barındırmaktadır. Kimisine göre duyguları ifade etmekken kimisine göre de kültürleri nesilden nesille aktarmaya yardımcı olan araç olarak tanımlamaktadır.

İletişim kurarken birçok davranış sergileriz. Bunu istemsizce yaptığımızı düşünsek bile aslında iletişim davranışlarının kaynaklarının olduğunu bilmeliyiz. Peki nedir bu kaynaklar? İletişim davranışlarını üç kaynakta ele almaktayız. Repertuar, amaçlar ve duygular. Bireyler, iletişim süreçlerinde geçmişlerindeki yaşantılardan belirledikleri repertuarları takip ederler. Eğer birey iletişim süreçlerinde yeni ve beklenmedik bir durumla karşılaşırsa davranışlarını yönlendirmek için ipuçları aramaktadır. Birey, ipuçlarını aradığı süreçte geçmişinde benzer durumlardaki deneyimlerinden yararlanarak davranışlarındaki değerlendirme süresini azaltabilmektedir. Örnek olarak verilebilecek olan selamlaşma ritüeli, ilk etkileşimde gerçekleşen belirsizliğin, kaygının azalmasına ve iletişim kurduğu bireyle koordineli biçimde iletişim kurmasına yardımcı olmaktadır. Selamlaşma ritüelindeki normlar, kurallar iletişim süresince alıcının nasıl yanıt vereceğini de tahmin edebilme olanağı sunmaktadır. Ancak süreç içerisinde daha önceden gerçekleşen davranış kalıpları yoksa tahmin etme olanağından söz edilememektedir.

İletişim sürecinde yararlanılan ikinci kaynak ise birey tarafından belirlenen amaçlardır. Triandis’e göre bireyin iletişim sürecini nasıl yürüteceğine ilişkin kendisi için verdiği emirler olarak adlandırılmaktadır. Belirli durumlarda ne yapacağını belirleyen birey aslında amaçlarını belirlemektedir. Bireyin uyguladığı davranış amacına dayanıyorsa, kendi davranışı ve alıcının davranışını tahmin edebilme olanağını sunar ve belirsizliği azaltmaktadır.

Son olarak iletişimin yararlandığı kaynak duygulardır. Bireyler süreçlerde sık sık duygusal reaksiyonlar ortaya koymaktadır. Örnek olarak birey tanımadığı birisiyle iletişim kurduğu zaman utanma, sakınma gibi duygular ön plana çıkmaktadır. Duygusal reaksiyonları bilişsel olarak yönetebilmek mümkündür. Birey repertuarındaki davranışları gösterdiğinde ne söylediğini hangi eylemlerde bulunduğunu fazla dikkate almamaktadır.

Sonuç olarak farklı kültürel kimliklerdeki bireylerin iletişim sürecindeki davranışlarının incelenmesiyle bireylerin birbirleriyle doğru ve etkili bir iletişim kurabilmesi için farklı türlerde iletişim yeterliliği geliştirdikleri görülmektedir.