Post-Truth Çağında Sosyal Medya Okuryazarlığının Önemi

Post –Truth yani hakikat sonrası çağda neyin doğru olduğu değil, bir şeyin inanılıp inanılmadığı önemli olmaya başladı. Post Truth çağ iknayı değil, inandırmayı ön plana çıkarmaktadır. Günümüzde sosyal medya, birincil bilgi ve haber kaynağı haline gelmiştir. 21. Yüzyılın en önemli iletişim kanalı haline gelen sosyal medya platformlarının avantajlı ve dezavantajlı durumları vardır. Sosyal medya platformları ile görüşlerimizi paylaşarak ifade özgürlüğü avantajına sahiptir. Karşıt fikirdeki kişilerle tartışma ortamı sağlamaktadır. Ancak dezavantajları fazladır. Enformasyonun yoğun olarak karşımıza çıktığı sosyal medyada hakikate ulaşmak zorlaşmıştır. Linç kampanyaları, karalama, sahte hesapların ve sahte haberlerin ortaya çıkması ile dezavantajlıdır.  Çoğu kullanıcı sosyal medyada karşılaştığı haberlere ana akım medyaya kıyasla daha çok inanmaktadır. Haberin doğruluğunu teyit etmeden kendi sosyal medyalarında paylaşıp yalan haberlerin yaygınlaşmasına farkında olmadan desteklemektedirler. Sosyal medyada sahte hesapların artması veya başkalarını taklit edilmesi ile hakikat dışı haberlerin yaygınlaşması ortaya çıkarmıştır. Sosyal medya mecralarında paylaşımları eleştirel bir bakış açısı ile sorgulama becerisine sahip olan kişiler teyit ederek  hakikate ulaşacaktır.

Post Truth çağında gündemi belirleyenler algılarımızı yöneterek kendi fikirlerinin inandırıcılığını arttırırlar. Ülkemizde sosyal medya okuryazarlığının düşük olması nedeniyle çoğu kullanıcı haberleri teyit etmeden ve araştırma yapmadan yalan haberleri kabul etmektedir. Yalan haberleri kabul eden kullanıcılar linç kampanyalarında linçleyecek paylaşımlar ile yerini almaktadır. Sosyal medyada kullanıcılar kendilerine ait olan gruplara dahil olarak kendi fikirlerini pekiştirmektedir. Karşıt fikirleri linçleyerek doğruluk payı önemsenmeden karalama kampanaları ortaya çıkmaktadır. Aynı gruba dahil olan kullanıcılar haberin doğruluğunu araştırmadan beğenerek, paylaşarak ve yorum yaparak yaygınlaşmasına sebep olur. Hatta bazı kullanıcılar paylaşımları beğenilsin ve popüler olmak uğruna paylaşımlar yapmaktadır. Yakın tarihte kamuoyunda ‘Sansür yasası’ olarak bilinen dezenformasyon yasası yürürlüğe girdi. Hakikat dışı söylemlerin önüne geçmek için halkı toplumsal konularda yanıltıcı bilgi yayanlar için caydırıcı cezalar ile kısıtlamalar getirildi. Bu yasa ile sosyal medya okuryazarlığının okullarda ders verilmesi niteliği taşıdığını gözler önüne sermektedir. Sosyal medyada geçirilecek süre, haberlerin gerçekliğinin teyiti ve paylaşımlarımızın içeriğini belirlememiz açısından erken yaşta eğitim alarak bilinçlenmemiz önemlidir.

Post Truth haberlerin yaygınlaşmasında gazeteciler ve medya çalışanları önemli rol oynar. Lewin’in eşik bekçileri  modeline göre Medya editörleri, haberin kaynağı ve hedef kitle arasında haberin ne şekilde aktarılacağını belirler. Enformasyonun çok yoğun olduğu bu dönemde verilerin filtrelenmesi oldukça önemlidir. Rekabetin yoğun olarak yaşandığı tüketim ortamında sosyal medya bir silah olarak kullanılmaktadır.  Sosyal  medya okuryazarlığının yaygınlaşması ile sosyal medya daha güvenli bir ortam haline gelecektir. Bilinçli kullanıcılar sahte haberlere itibar etmeyip hakikatlere ulaşacaktır. Bilinçli tüketimler, tercihler ve seçimler ile geleceklerine yön vereceklerdir.